قالب وردپرس قالب وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس آموزش وردپرس

باغ ارم

۲۲

معرفی باغ ارم

  عمارت اصلی باغ ارم شیراز نمونه نسبتا کاملی از ساختمانهای اواسط دوره قاجاریه است . شیوه معماری عمارت باغ ارم شیراز که در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار بنا گردیده با ویژ گیهائی که دارد همچون سایر بناهای همانند آن دوره پیروی از اصلوب معماری زندیه و صفویه است . حتی نقوش کاشیهای نمای عمارت نیز تقلید کاملی از تصاویر روی دیوارهای یکی از عمارات عهد صفویه میباشد . این ساختمان دارای سه طبقه است بام آن شیروانی است و در جلو ، ایوانی دو ستونی با سقف مسطح دارد .

ساختمان فعلی باغ ارم شیراز که واجد خصوصیات معماری دوره صفویه تا قاجاریه است در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه ، بدستور و خواست حسنعلی خان حاج نصیرالملک شیراز با خراب کردن عمارت پیشین ، و برجای آن بنا گردیده است . عمارت پیشین باغ ارم بوسیله جانی خان و محمد قلی خان ایلخانی قشقائی بنا شده بود . سازنده و مهندس عمارت با شکوه فعلی باغ حاجی محمد حسن معمار شیرازی است .

عمارت اصلی باغ ارم که فعلا” موجود و از  ساخته های دو نصیر الملک بشمار می آید در سمت مغرب باغ قرار دارد . این عمارت رو بمشرق و دارای سه طبقه است ، و از لحاظ معماری ، نقاشی ، حجاری ، کاشی کاری و گچبری شاهکار صنعت و هنر دوره قاجاریه است . طبقه زیرین که هم سطح زمین است در وسط دارای یک تالار اصلی بنام حوضخانه است . دو طرف این حوضخانه دو راهرو است و در انتهای هر دو راهرو پله هائی برای رفتن به طبقه بالا ساخته شده است . در دو طرف راهروها نیز دو سالن بزرگ است . مجاور سالن ضلع جنوبی آشپزخانه خیلی وسیعی است . طبقه دوم عمارت ، در وسط ایوانی بزرگ با دو ستون بلند دارد . در پشت این ایوان یک سالن بزرگ واقع و دو جانب آن دو راهرو می باشد که بالای آن دو گوشوار است و چهار طاق نیز در طرفین راهروها است . در دو طرف ایوان بزرگ دو ایوان کوچک رو بمشرق قرار دارد که پشت آنها ارسی ها و درک هائی است . این ایوانها هر کدام دارای دو ستون سنگی یکپارچه کوچک میباشد. انتهای شمالی و جنوبی عمارت نیز دو راهرو است . در ضلع جنوبی این طبقه هم در بالای آشپزخانه طبقه زیرین یک آشپزخانه وسیع و به همان اندازه وجود دارد . طبقه سوم در وسط دارای یک سالن بزرگ مشابه سالن طبقه دوم است که پنجره های آن به ایوان اصلی بازمی شود و در دو طرف این سالن دو راهرو است . در جنب راهرو ضلع شمالی عمارت دو اطاق و در جنب راهرو ضلع جنوبی یک اطاق و یک سالن بزرگ است . دو ایوان نیز در دو طرف همانند ایوانهائی طبقه دوم و درست بالای آنها قرار دارد بالای آشپزخانه طبقه دوم در طبقه سوم بصورت تراس است .

هشت باب اتاق هم در جنوب ضلع شمالی عمارت اصلی و چسبیده به آن قرار دارد. این مجموعه هشت اطاقی همان بار بندی است که فرصت الدوله شیرازی در آثار عجم بآن اشاره نموده است . این اتاقها در سالهای اخیر مرمت شده و در حال حاضر به واحد سرپرستی و امور اداری باغ اختصاص یافته است . در کنار در ورودی شرقی باغ نیز دو اتاق قرار گرفته که برای سکونت نگهبانان و خدمه ایجاد شده است . در پشت ساختمان اصلی یعنی در طرف مغرب باغ عمارت و محوطه اندرون قرار دارد . عمارت اندرون دارای دو سالن و پنج اتاق است .

ایوان ساختمان اصلی که روبمشرق است چنانکه گفتیم در طبقه دوم و سوم قرار دارد . در جلو این ایوان زیبا دو ستون سنگی یکپارچه بلند واقع شده و سرستونها به طرز ماهرانه ای حجاری شده است . نقش سرستونها را تصویر مردانی با لباسهای دوره قاجاریه و گل و بوته هائی به طور قرینه تشکیل میدهد .درمیان ساختمانهای دوره قاجاریه در شیراز ایوان دو ستونی باغ ارم از نظر دارا بودن تزئینات گچ بری زیبا بر دیوارهای سه جانب آن نسبت به بناهای مشابه دارای امتیاز خاصی است .

کف سالنهای طبقه پائین عمارت هم سطح زمین است . تالار مرکزی واقع در طبقه پائین را که به حوضخانه معروف است برای استراحت در روزهای گرم تابستان ایجاد نموده اند . این تالار دارای آب نمائی است و نهر آب از وسط آن میگذرد و سپس به استخر بزرگی در جلو عمارت مربوط می شود . در وسط تالار حوضخانه یک ستون سنگی حجاری شده قرار گرفته و دیوارها و کف تالار با کاشی های هفت رنگ که به طرزی زیبا و ماهرانه بکار رفته مزین است . سقف حوضخانه با کاشیهای معرق و هفت رنگ پوشیده شده که تصاویر زیبائی از شکارگاهها و مناظر طبیعت و داستان خسرو و شیرین و نقوش دیگر را در بر دارد . کاشیهای سقف حوضخانه را باید از بهترین های این هنر در دوره قاجاریه دانست .

کا شیهای نمای عمارت نیز دارای زیبائیها و ویژگیهای خیره کننده و دلپذیری است . کاشیکاری ها عموما” به سبک کارهای دوره زندیه و قاجاریه است و طرحها و مناظر بدیعی در آنها بنظر می رسد . کاشیهای نمای عمارت اصلی و عمارت اندرون باغ در اصطلاح اهل این فن مشهور به کاشی هفت رنگ است .

از نظر هنر عالی نقاشی نیز این عمارت بی نصیب نمانده است . سقف دو سالن طبقه سوم ساختمان که باتیرهای چوبی و تخته های منظم پوشیده شده دارای نقاشی های زیبا و بسیار نفیسی است . در این نقاشیها گل و بوته و طرحهای اسلیمی و تابلوهای متعدد از شکارگاهها و چهره زنان و تصاویری از قصرهائی بسبک اروپائی نشان داده شده است . این نقاشیها شباهت زیادی به نقاشی های سقف ایوان و اتاقهای عمارت دیوانخانه قوام الملکی یا باغ قوام که اثر لطفعلی خان صورتگر است دارد . هنر ظریف نقاشی روی سقف که اهل این فن آنرا مرجوک ( بر وزن مردمک) نامند در دوره قاجاریه در شهر شیرازکاملا” رواج داشته
است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *